Tüm dünyayı saran Covid-19 virüsünün yayılmasını engellemek adına pek çok iş yerinin kapatılmasına karar verilmiş ve yine bu sebepten ötürü pek çok işletmenin neredeyse faaliyeti durma noktasına gelmiştir. İşletmelerden bazıları kapatılırken bazılarının da alınan tedbirler kapsamında ticari faaliyetleri olumsuz olarak etkilenmiştir.
Pandemi ilan edilen bir salgını tacirin basiretli kabul edilse dahi öngörmesi mümkün değildir. Beklenmedik ve öngörülmemiş bir şekilde ortaya çıkan bu salgın öncesinde ticari işletmelerin piyasaya vermiş olduğu çekler bulunmaktadır.
Hal böyle olunca işletmesini çalıştıramayan ya da minumun seviyede gelir elde eden işletmelerin kira, su elektrik gibi zorunlu ödemeleri yaptıktan sonra çek borçlarını ödemeleri mümkün olamamaktadır.
Yeni infaz düzenlemesi yapılan değişikliklerden biri de 5941 Sayılı Çek Kanunun 5. Maddesi ile var olan çekin karşılıksız çıkmasından kaynaklı doğan ceza sorumluluğunun 24.03.2020 tarihine kadar işlenenler bakımından yükünü hafifletmiştir.
Kanunda yapılan değişikliğin bir diğer amacı da, karşılıksız çek keşide etmek suçundan cezaevinde bulunan tacirlerin tahliyesini sağlayarak virüsün cezaevlerinde yayılmasının önüne de geçmektir.
7226 sayılı Kanunun 49. maddesi ile 5941 sayılı Çek Kanunu’na yeni eklenen geçici m.5’in 1. fıkrasına göre;
“5 inci maddede tanımlanan ve 24/3/2020 tarihine kadar işlenen suçtan dolayı mahkum olanların cezalarının infazı, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla durdurulur. Hükümlü tahliye tarihinden itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birini alacaklıya ödemek zorundadır. Kalan kısmını üç aylık sürenin bitiminden itibaren ikişer ay arayla on beş eşit taksitle ödemesi durumunda mahkemece, ceza mahkumiyetinin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir. İnfazın durdurulduğu tarihten itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birinin ödenmediği takdirde alacaklının şikayeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir. Hükümlü taksitlerden birini süresi içinde ilk defa ödemediği takdirde ödemediği bu taksit, sürenin sonuna bir taksit olarak eklenir. Kalan taksitlerden birini daha ödemediği takdirde alacaklının şikayeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir”.
Yapılan bu değişiklik ile 24.03.2020 tarihine kadar işlenen karşılıksız çek suçundan mahkum olanların ceza infazları, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 26.03.2020 itibariyle durmuş olup, bu kişiler tahliye tarihinden başlayarak en geç 3 ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının 1/10’unu ödemek zorundadır.
Kalan miktarın 2’şer aylık sürelerde 15 eşit taksit halinde ödenmesi halinde ceza mahkumiyeti tüm sonuçları ile ortadan kalkacaktır. Hükümlü en geç 3 ay içinde ilk ödemeyi yapmadığı veya 2 taksiti üst üste ödemediği halde infaza devam edilecektir.
Yapılan bu değişiklik ile beklenmeyen ve mücbir bir sebep olarak değerlendirilebilecek bir olay sebebi ile ticari faaliyetleri beklediği gibi gitmeyen tacirler korunmaya çalışılmıştır.
Zira virüs nedeniyle yaşanan ciro kayıpları sadece içinde bulunulan sektörü değil adeta domino etkisi yaparak bağlantılı pek çok sektörü olumsuz etkilemiştir. Yapılan yasal değişiklikler ile kötü niyetli olmayan ve mücbir sebepler ile ödeme yapamayan kişilerin mağduriyeti önlenmeye çalışılmış olup bu yapılırken de alacaklıyı da koruyacak şekilde denge oluşturulması hedeflenmiştir.
